a

اینستاگرام

تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت محفوظ و متعلق به موسسه مهر عدالت می باشد.

9:00 - 18:00

ساعات کاری : شنبه تا پنجشنبه

031-34417813-14

تماس برای مشاوره

اینستاگرام

جستجو
فهرست
 

قرار بازداشت موقت

خانه > کیفری  > قرار بازداشت موقت

قرار بازداشت موقت

قرار بازداشت موقت یکی از شدیدترین قرارهای تامین است و بازپرس برای دسترسی به متهم و حضور به موقع و جلوگیری از فرار و مخفی شدن او وتضمین حقوق بزه دیده قرار تامین را صادر می کند که قانون برای متهم در نظر گرفته است . قرار بازداشت موقت که از آن به عنوان توقیف احتیاطی نام برده شده است یعنی آزادی رفت و آمد متهم به طور موقت از آن سلب می‌شود و هر موقع که نیاز به بررسی است متهم در دسترس باشد. قرار بازداشت موقت چون قبل از صدور حکم آزادی متهم گرفته می شود مورد انتقاد قرار گرفته است . قرار بازداشت موقت در بیشتر کشورها پذیرفته شده است .

براساس ماده ۲۳۷ قانون آیین دادرسی کیفری صدور قرار بازداشت موقت جایز نیست مگر در مورد جرائمی که دلایل کافی برای اتهام کردن متهم وجود داشته باشد . بر اساس این ماده قانون گذار نخواسته برای هر جرمی که متهم انجام می دهد قرار بازداشت موقت صادر شود بلکه فقط برای جرائم ماده ۲۳۷ صادر می شود که در ادامه آن ها را بررسی می‌کنیم .‌

الف ) جرائمی که مجازات قانونی آن ها سلب حیات یا قطع عضو و در جنایات عمدی علیه تمامیت جسمانی ، جنایاتی که میزان دیه ان ها ثلث دیه کامل مجنی علیه یا بیس از آن است .

ب) جرائم تعزیری که درجه ۴ و بالاتر است .

پ) جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور که مجازات قانونی آن ها درجه ۵ و بالاتر است .

ت) ایجاد مزاحمت و اذیت و آزار بانوان و اطفال و ایجاد مزاحمت برای اشخاص که به وسیله چاقو یا هر نوع اسلحه انجام شود .

ث) سرقت ، کلاهبرداری ، ارتشا ، اختلاس ، خیانت در امانت ، جعل یا استفاده از سند مجعول در صورتی که مشمول بند ب این ماده نباشد و متهم دارای یک فقره سابقه محکومیت قطعی به علت ارتکاب هر یک از جرایم مذکور باشد .

بر اساس ماده ۲۳۸ قانون ایین دادرسی کیفری صدور قرار بازداشت موقت در ماده قبل منوط به یکی از شرایط زیر است .

الف) آزاد بودن متهم که موجب از بین رفتن آثار و ادله جرم یا باعث تبانی با متهمان یا شهود و مطلعان واقع گردد.

ب) ترس فرار یا مخفی شدن متهم باشد که نشود از طریق دیگر جلوگیری کرد.

پ) آزاد بودن متهم که موجب به خطر افتادن جان شاکی ، شهود یا خانواده آن ها و خود متهم باشد .

 

مثلا فرض کنید بر اساس بند ث ماده ۲۳۷ قانون آیین دادرسی کیفری شخصی متهم به کلاهبرداری شده است که به موجب بند ب ماده ۲۳۸ قانون آیین دادرسی کیفری ترس از فرار یا مخفی شدن متهم باشد قرار بازداشت موقت صادر می شود .

 

قرار بازداشت موقت چون از اهمیت بالایی برخوردار است و در آزادی متهم تاثیر دارد پرونده نزد دادستان برای اظهار نظر او ارسال می شود. دادستان موظف است نظر خود را ظرف مدت ۲۴ ساعت به صورت کتبی به بازپرس اعلام کند . اگر دادستان با قرار بازداشت موقت مخالفت کند پرونده برای حل اختلاف به دادگاه صالح ارسال می شود و متهم تا صدور رای دادگاه که حداکثر از ۱۰ روز بیشتر نمی شود بازداشت می شود . ( ماده ۲۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری ) این دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی به اتهام را دارد مگر این که در محل دادگاه انقلاب و کیفری یک نباشد که رسیدگی به اعتراض در دادگاه کیفری ۲ قرار می گیرد .

 

آیا می توان به صدور قرار بازداشت موقت اعتراض کرد ؟

 

بر اساس ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی کیفری قرار بازداشت موقت قابل اعتراض است . مرجع اعتراض به قرار بازداشت موقت که در دادسرا صادر شده است دادگاه است و متهم می تواند ظرف مهلت ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ اعتراض کند.

 

هرگاه علت بازداشت مرتفع شود و موجب دیگری برای ادامه ان نباشد بازپرس با موافقت دادستان فوری ازمتهم رفع بازداشت می کند . در صورت مخالفت دادستان با تصمیم بازپرس حل اختلاف با دادگاه صالح است اگر متهم موجبات بازداشت را مرتفع بداند می تواند فک قرار بازداشت یا تبدیل آن را از بازپر تقاضا کند . بازپرس به طور فوری و حداکثر ظرف 5 روز به طور مستدل راجع به درخواست متهم اظهار نظر می کند . در صورت رد درخواست مراتب در پرونده ثبت و قرار رد به متهم ابلاغ می شود و متهم میتواند ظرف 10روز به آن اعتراض کند . متهم در هر ماه فقط یک بار می تواند این درخواست را تقاضا کند. ( ماده 241 قانون ایین دادرسی کیفری )در این جا دو حالت وجود دارد :

 

یا بازپرس با در خواست متهم موافقت می کند .

 

یا بازپرس با درخواست متهم موافقت نمی کند .

 

اگر بازپرس با درخواست متهم موافقت نکند باید این تصمیم را به متهم ابلاغ کند که متهم به این تصمیم ظرف ۱۰ روز حق اعتراض دارد . ولی اگر بازپرس با درخواست متهم موافقت کرد و هم چنین در صورت موافقت دادستان ، متهم آزاد می شود. صدور و رفع قرار بازداشت موقت باید با موافقت بازپرس و دادستان باشد . در صورت مخالفت بازپرس و دادستان براساس ماده ۲۴۱ قانون آیین دادرسی کیفری حل اختلاف با دادگاه صالح است . متهم هر یک ماه یک بار می تواند فک یا تخفیف آن را از قاضی بخواهد .

 

براساس تبصره 270 قانون ایین دادرسی کیفری اگر قرار بازداشت موقت در دادسرا صادر شود برای اشخاص مقیم ایران 10 روز و برای اشخاص مقیم خارج 20 روز قابل اعتراض می باشد و براساس ماده 431 قانون ایین دادرسی کیفری ، اگر قرار بازداشت موقت در دادگاه صادر شود در دادگاه تجدیدنظر برای اشخاص مقیم ایران 1 ماه و برای اشخاص مقیم خارج 2ماه قابل اعتراض می باشد

 

چند نکته : قرار بازداشت موقت بر اساس ماده ۲۳۹ قانون آیین دادرسی کیفری باید مستدل و موجه باشد .  بر اساس ماده 242 قا نون ایین دادرسی کیفری توقیف متهم تحت این قرار نباید از حداقل مجازات قانونی جرم فراتر رود

قرار بازداشت موقت مزایا و معایبی دارد که در ادامه آن ها را بررسی میکنیم :

 

مزایای بازداشت موقت :

 

قرار بازداشت موقت باعث می شود که متهم نتواند با کسانی که در ارتکاب جرم نقش داشته اند و یا فراری دادن متهمان در ارتباط باشد .

 

با صدور قرار بازداشت موقت متهم در بازداشتگاه نگهداری می شود و هر زمان که به حضور او نیاز بود نزد مرجع قضایی حاضر می شود .

 

صدور قرار بازداشت موقت باعث می شود که امنیت متهم تامین شود و شاکی و نزدیکان او نتوانند از متهم انتقام بگیرند . به همین خاطر سلب موقت آزادی به متهم کمک می کند

 

و مورد آخر این که گاهی اوقات ممکن است برای این که بزه دیده و نزدیکان او شکایت را پس بگیرند ، متهم فشار و اذیت هایی به ان ها وارد کند از این رو متهم بازداشت می شود تا از اعمال فشار علیه بزه دیده و شاهدان جلوگیری شود

 

معایب بازداشت موقت :

 

در اثر بازداشت موقت چون آزادی متهم از او سلب می شود به موقعیت اجتماعی و اعتبار او آسیب وارد می شود . وقتی قرارهای تامین دیگر صادر می شود این امکان را دارد که نزدیکان متهم مطلع نشوند ولی با صدور قرار بازداشت موقت چون متهم به بازداشتگاه می‌رود نزدیکان او از غیبت متهم و از پرونده او باخبر می شوند .حتی ممکن است به دلیل غیبت طولانی متهم شغل خود را از دست بدهد .

 

قرار بازداشت موقت بر خلاف اصل برائت است . بر اساس اصل ۳۷ قانون اساسی اصل برائت است و هیچ کس از نظر قانون مجرم شناخته نمی شود مگر این که جرم او در دادگاه صالح ثابت شود . با صدور قرار بازداشت موقت قبل از آن که حکم متهم صادر شود ازادی او سلب می شود و با صدور حکم به زندان می رود . به همین خاطر سلب ازادی متهم قبل از اثبات مجرمیت او خلاف اصل برایت است .

 

در اثر بازداشت موقت چون آزادی متهم سلب می شود این برخلاف اصل برابری سلاح هاست . بر اساس این اصل دو طرف دعوا یعنی متهم و مقام تعقیب باید از امکاناتی برخوردار باشند که که بتوانند از خود دفاع کنند . دادستان با دلایل کافی می تواند به جمع اوری مدارک و دلایل علیه متهم بپردازد ولی متهم چون در بازداشتگاه است امکان جمع اوری دلایل برای خود را ندارد .

 

و مورد آخر این که با صدور قرار بازداشت موقت ، تاثیر منفی بر ذهن قاضی که میخواهد حکم را صادر کند به وجود می آید .

 

مدت قرار بازداشت موقت چه قدر است ؟

 

وقتی قرار بازداشت موقت متهم صادر می شود باید مشخص شود که متهم باید تا چه زمانی در بازداشتگاه بماند .براساس ماده ۲۴۲ قانون ایین دادرسی کیفری شرایطی را تعیین کرده است که به بررسی ان ها می پردازیم .

حداکثر مدت بازداشت متهم یک ماه است و در جرائمی که موجب مجازات سلب حیات ، جرایم موجب حبس ابد ، جرایم موجب مجازات قطع عضو و جنایات عمدی علیه تمامیت جسمانی با میزان ثلث دیه کامل یا بیش از آن و هم چنین جرائم موجب مجازات تعزیری درجه ۴ و بالاتر ، ۲ماه متهم در بازداشت بماند .

بر اساس تبصره ۱ ماده ۲۴۲ حداکثر مدت بازداشت ، شامل مجموع قرارهای صادره در دادسرا و دادگاه است و سایر قرارهای منتهی به بازداشت متهم را صادر می کند . بعد از آن که پرونده به دادگاه ارسال شد دادگاه مکلف است بر طول مدت بازداشت نظارت داشته باشد و مراقبت نماید که مدت بازداشت متهم از حداقل مجازات حبس مقرر در قانون برای آن جرم تجاوز نکند و در هر دو صورت در جرائم موجب مجازات سلب حیات مدت بازداشت موقت از دو سال و در سایر حرائم از یک سال تجاوز نکند .

 

چکیده :

 بازداشت موقت یکی از شدید ترین قرارهای تامین کیفری است . که رفت و امد متهم به طور موقت سلب می شود . قرار بازداشت موقت به ان توقیف احتیاطی هم گفته می شود . یکی مزایای بازداشت موقت این است که چون متهم در بازداشتگاه نگهداری میشود هر زمان که نیاز باشد می توان به ان دسترسی پیدا کرد و او را نزد مرجع قضایی حاصر کرد .

قرار بازداشت موقت باید موجه و مستدل باشد و مستند قانونی و ادله ان و حق اعتراض متهم در متن قرار ذکر شود .

 

 

 

منابع :

غفوری،احمد،شرح آزمونی آیین دادرسی کیفری،چاپ نوزدهم، 1399،انتشارات آریاداد

خالقی ، علی ، ایین دادرسی کیفری ، جلد اول و دوم ، چاپ چهل و یکم، 1399، انتشارات شهر دانش

بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید