a

اینستاگرام

تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت محفوظ و متعلق به موسسه مهر عدالت می باشد.

9:00 - 18:00

ساعات کاری : شنبه تا پنجشنبه

031-34417813-14

تماس برای مشاوره

اینستاگرام

جستجو
فهرست
 

جلسه اول دادرسی و احکام مربوط به خواهان و خوانده

خانه > حقوقی  > جلسه اول دادرسی و احکام مربوط به خواهان و خوانده

جلسه اول دادرسی و احکام مربوط به خواهان و خوانده

مقدمه

اولین جلسه دادرسی، یکی از مقاطع دادرسی(محاکمه) است. دادرسی در لغت به معنی به داد مظلوم رسیدن است و در اصطلاح حقوقی به معنای رسیدگی دادگاه به موضوعی که متقاضی درخواست کرده تا رای مناسب با آن صادر شود. اصطلاح تا اولین جلسه دادرسی یک مهلت قانونی است که طرفین در این موعد دارای یک سری حقوق و تکالیفی می باشند که می توانند از آن بهره مند گردند. هر مرحله دادرسی به چند مقطع دادرسی مانند: تا جلسه اول دادرسی، تا پایان جلسه اول دادرسی، تا ختم مذاکرات یا تا قبل از ختم دادرسی تقسیم می شوند.

حال اولین جلسه دادرسی چه موقع است؟!  اولین جلسه ای که موجبات رسیدگی اصحاب دعوی  فراهم بوده و خوانده فرصت دفاع در برابر خواهان را داشته باشد. منظور از موجبات رسیدگی مواردی است که برای تحقق جلسه دادرسی ضروری است عبارت اند از: وجود دادرس و قائم مقام او،ابلاغ وقت به طرفین و … اگر یکی از اصحاب دعوی علی رغم ابلاغ صحیح در جلسه اول حاضر نشود،فرصت جلسه اول را از دست می دهد مگر اینکه برای دادگاه معلوم شود که او از ابلاغ مطلع نبوده است.

آنچه در این مقاله مورد برسی قرار گرفته، تحلیل موعد قانونی تا اولین جلسه دادرسی است که مهلت آن از بدو تقدیم دادخواست شروع می شود و برای اصحاب دعوی دارای یکسری امتیازات و مزایایی است که جلسات بعدی فاقد آن هستند لذا باید با آنها آشنا شد تا بتوان از آن استفاده کرد. شناخت این جلسه بسیار حائز اهمیت است.

در ادامه به احکام ویژه جلسه اول دادرسی می پردازیم.

 

نکات تا پایان جلسه اول دادرسی

اگر در جلسه اول خوانده فرصت دفاع پیدا نکرد، مثلا تمام وقت جلسه صرف مطالعه دادخواست و اخذ توضیحات خواهان سپری شود، جلسه ی بعد نسبت به خوانده همچنان جلسه اول محسوب می شود و برعکس اگر تمام وقت جلسه اول به دفاعیات خوانده اختصاص یابد و خواهان فرصتی برای استفاده از حقوقش پیدا نکند،جلسه بعد نسبت به خواهان  جلسه اول دادرسی است.اگر خواهان در جلسه اول خواسته را تغییر داد یا نحوه دعوی را عوض کرد، جلسه ی بعدی جلسه اول خواهد بود مگر اینکه خوانده در همان جلسه دفاع کند.

اگر طرفین دعوی با توافق یکدیگر جلسه اول دادرسی را به تاخیر اندارند، در این صورت چون در این جلسه به پرونده رسیدگی نشده، جلسه بعدی اولین جلسه دادرسی می باشد.

حقوق و مزایا خواهان در جلسه اول دادرسی

حقوق خواهان در این جلسه عبارت اند از: استرداد دادخواست، افزایش خواسته و… که در ذیل توضیح می دهیم.

1.استرداد دادخواست:  استرداد به معنی پس گرفتن است و با استرداد دادخواست و پذیرش آن،اثر آن کان لم یکن می گردد. طبق ماده ۱۰۷ قانون آیین دادرسی مدنی، خواهان می تواند تا اولین جلسه دادرسی، دادخواست خود را مسترد نماید.در این صورت دادگاه قرار ابطال دادخواست صادر می کند. بنابراین خواهان در صورتی می تواند دادخواست خود را استرداد کند که در ظرف موعد مقرر اقدام کند ولی به موجب بند ب ماده مذکور خواهان می تواند دعوی خود را نیز مادامی که دادرسی تمام نشده، استرداد کند، در این صورت دادگاه قرار رد دعوا صادر می کند.

هرگاه دعوی مسترد شود، اعمال دادرسی انجام شده نیز منتفی می شود و اگر شخص ذی نفع مجددا بخواهد اقامه دعوی کند، باید مراحل قبلی را باز انجام دهد.

 آیا می توان بعد از ختم مذاکرات از دعوی صرف نظر کرد؟! خیرممکن نیست، مگر اینکه خوانده راضی باشد که در این صورت قرار رد دعوی صادر می شود یا خواهان از دعوی خود به طور کلی صرف نظر کند که قرار سقوط دعوی صادر می شود و در اینجا خواهان دیگر نمی تواند دعوی خود را باز اقامه کند زیرا قرار سقوط دعوی اعتبار امر مختومه دارد.

نکته ایی که در این مورد حائز اهمیت است، موضوع فرجام خواهی نسبت به قرار ابطال دادخواست و قرار رد دعوی است. طبق ماده ۳۶۷ قانون آیین دادرسی مدنی،آرای دادگاه های بدوی که بعلت عدم درخواست تجدید نظر قطعیت یافته قابل فرجام نیست مگر قرار ابطال یا رد دادخواست از دادگاه صادر شده باشد. پس قرار ابطال دادخواست قابل فرجام خواهی است ولی قرار رد دعوی قابل فرجام نیست. اگر خواهان از دادخواست استرداد خود پشیمان شود باید تا قبل از صدور قرار ابطال دادخواست از آن منصرف گردد. مطابق ماده ۴۶ ق.د.ع.ا :شاکی می تواند قبل از صدور رای از شکایت خود به کلی صرف نظر کند. در این صورت قرار سقوط شکایت صادر می شود و همان شکایت مجددا قابل طرح نیست.

2.ایراد رد دادرس: ایراد در لغت به مفهوم خرده گرفتن بهانه گرفتن و اعتراض کردن است و در آیین دادرسی مدنی به معنی اشکالات مخصوص در قانون است که به دعوا از طرف مدعی یا مدعی علیه به حکم قانون متوجه شود . این ایراد  از جانب خواهان خوانده می باشد و مختص شخص قاضی است، به این صورت که در قانون آیین دادرسی مدنی ماده ۹۱، مواردی پیش بینی شده که در صورت وجود آنها، قاضی از رسیدگی باید امتناع کند و پرونده را به دادرس یا دادرسان دیگر محول نماید، این موارد عبارتند از :

1- قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم  از هر طبقه بین دادرسی با یکی از اصحاب دعوا وجود داشته باشد. 2-دادرسی قیم یا مخدوم یکی از طرفین باشد و یا یکی از طرفین مباشر یا متکفل امور دادرسی یا همسر او باشد ۳-  دادرسی یا همسر یا فرزند او وارث یکی از اصحاب دعوا باشد  4-  دادرس سابقاً در موضوع دعوا اقامه شده به عنوان دادرس یا داور یا کارشناس یا گواه اظهار نظر کرده باشد  5-  بین دادرس و یکی از طرفین و یا همسر یا فرزند خود دعوای حقوقی یا جزایی مطرح باشد و یا  در سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعی دو سال نگذشته باشد.   6- دادرس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطروحه باشند .

ادر این موارد، قرار امتناع از رسیدگی صادر می شود و این قرار قابل عدول نمی باشد.

 

2.افزایش خواسته و تغییر آن

خواسته یعنی آنچه که خواهان در دادخواست قید نموده و از دادگاه درخواست کرده است. طبق ماده ۹۸قانون آیین دادرسی مدنی افزایش خواسته در مورد خواسته هایی مصداق دارد که میزان خواسته معلوم و معین باشد و تا پایان اولین جلسه دادرسی باید به این امر اقدام کرد یکی دیگر از شرایط افزایش خواسته این است که با دعوای طرح شده مربوط باشد مانند این که خواهان اجاره بهای فروردین تا خرداد را مطالبه کرده و اجاره بهای تیرماه را نیز اضافه می‌کند در اینجا منشاء هر دو عقد اجاره است پس لازم است که منشاء واحدی نیز داشته باشد.

طبق ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی خواهان این حق را دارد که تا پایان جلسه اول دادرسی خواسته خود را تغییر دهد مثلاً اگر شخصی به موجب قراردادی ملتزم به انجام کاری شده و در انجام آن تعهد کوتاهی انجام دهد متعهد له این حق را دارد که الزام متعهد را به موجب قرارداد از دادگاه درخواست کند حال متعهدله می تواند خواسته خود را به خسارت ناشی از عدم انجام تعهد تغییر دهد به این ترتیب خواسته الزام به انجام تعهد به الزام به تادیه خسارت تغییر یافته و منشاء دو خواسته نیز یک قرارداد است پس بایستی سه شرط برای تغییر خواسته حاصل شده باشد ۱.طرح آن تا پایان اولین جلسه دادرسی ۲ وحدت منشا  ۳ ارتباط با دعوای مطروحه.

3.تغییر نحوه دعوی و تغییردرخواست

خواهان در اولین جلسه دادرسی می تواند نحوه دعوای خود را تغییر دهد ، منظور از نحوه دعوا چیست در پاسخ باید گفت اموری مثل جهت و سبب دعوا، نحوه دعوا می‌گویند. مثلاً خواهان  دادخواست تخلیه را به استناد نیاز شخصی خودم مطرح کرده اما بعداً به جهت تغییر شغل خوانده مطرح می نماید طبق ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی برای اینکه بتوانیم نحوه دعوا را تغییر دهیم بایستی سه شرط حاصل باشد ۱- تا پایان اولین جلسه دادرسی مطرح شود ۲- با دعوای طرح شده مرتبط باشد ۳-منشاء واحدی داشته باشند.

یکی دیگر از حقوق ذکر شده برای خواهان تا پایان اولین جلسه دادرسی تغییر درخواست است درخواست در اصطلاح یعنی نوشته ای که در آن چیزی از مراجع قضایی خواسته شود که می‌تواند به صورت شفاهی هم صورت گیرد. برای تغییر درخواست باید گفت شرایطی که در خصوص تغییر خواسته گفته شد در مورد تغییر درخواست نیز صادق است.

4.طرح دعوی اضافی:  دعوای مجدد خواهان علیه خوانده می باشد که باید تا پایان جلسه اول دادرسی طرح شود.ماده 141 قانون ایین دادرسی مدنی تصریح داشته است.

 

5.جلب ثالث: طبق ماده ۱۳۵ قانون آیین دادرسی مدنی هر یک از طرفین دعوا چنانچه حضور شخص ثالثی را در دادرسی لازم بدانند با تقدیم دادخواست را به دادرسی فرا می خواند. جالب ثالث باید تا پایان اولین جلسه دادرسی دلایل و جهات خود را اظهار کرده و ظرف سه روز دادخواست تقدیم کند.

 

 

حقوق و مزایای خوانده در جلسه اول دادرسی

خوانده نیز در جلسه اول دادرسی همانند خواهان دارای حقوق می باشد که در ادامه مورد بررسی قرار می گیرد.

اعتراض به بهای خواسته: زمانی اعتراض بهای خواسته مصداق پیدا می کند که خواسته و بهای آن متفاوت باشد. شرایط اعتراض به بهای خواسته توسط خوانده عبارتند  از: 1- اولین جلسه دادرسی مطرح کرده‌اند 2- در قطعیت یا عدم قطعیت حکم موثر باشد 3- خواننده های مورد نظر خود را اعلام نماید در موردی که نسبت به بهای خواسته میان اصحاب دعوا اختلاف شود دادگاه با جلب نظر کارشناس بهای خواسته را تعیین می کند در این صورت پرداخت هزینه کارشناسی به عهده خوانده است.

تعرض به اصالت اسناد خواهان: در فرایند دادرسی پس از ارائه سند و استناد به آن طرف مقابل می تواند سند را مورد تعرض قرار داده و ماهیتاً یا شکلا دفاع کند. که اگر دادگاه بخواهد خود به اصالت سند رسیدگی کند و این امر را به کارشناس ارجاع ندهد از موجبات تجدید جلسه می باشد.طبق ماده 96 قانون مذکور.

ایرادات: مواد ۸۴ تا ۹۲ قانون آیین دادرسی مدنی در مورد ایرادات می‌باشد ماده ۸۴ قانون مقرر می دارد که در مواردی خوانده می تواند ضمن پاسخ به ماهیت دعوا ایراد کند. ایرادات اعم از ایرادات مذکور در ماده ۸۴ ایراد رد دادرس ایراد دعوای واهی ایراد دعوای اتباع بیگانه و همچنین سایر ایراداتی که در قانون ذکر نشده مانند ایراد عدم مشروعیت جهت ، ایراد عدم طرح دعوا علیه همه اشخاص متاثر از دعوا و غیره است.

جلب ثالث:  اقامه دعوا از جانب یکی از اصحاب دعوا علیه شخص ثالث را جلب ثالث گوییم. جالب ثالث باید تا پایان اولین جلسه دادرسی دلایل و جهاد خود را اظهار کرده و ظرف سه روز دادخواست تقسیم کند.

طرح دعوی متقابل: طبق ماده ۱۴۱ قانون آیین دادرسی مدنی خوانده می تواند در مقابل ادعای خواهان دائمی دعوا کند که اگر درباره اصلی ناشی از یک منشاء بوده یا ارتباط کامل داشته باشد ، دعوای متقابل می‌گویند و همزمان رسیدگی می شود در غیر این صورت در دادگاه صالح به طور جداگانه رسیدگی خواهد شد. برای رسیدگی دعوای تقابل تقدیم دادخواست الزامی است پس طرح دعوای متقابل با ۳ شرط ممکن است ۱. از طرف خوانده علیه خواهان باشد ۲. تا پایان اولین جلسه دادرسی و به موجب دادخواست مطرح شود  ۳ – با دعوای اصلی اتحاد منشا یا ارتباط کامل داشته باشد.

تجدید جلسه دادرسی : تجدید جلسه به معنای دقیق و اخص خود به حالتی اطلاق می‌شود که برای رسیدگی به دعوا جلسه دادرسی تشکیل شده و به تمام یا بخشی از دستور جلسه نیز عمل شده اما به دلایلی تشکیل جلسه دیگری لازم باشد .این موضوع در ماده 104 قانون ایین دادرسی مدنی بیان شده است.

 

تکالیف خواهان و خوانده در جلسه اول دادرسی

خواهان مکلف است که در جلسه اول دادرسی اصول اسنادی را که رونوشت آنها را ضمیمه دادخواست کرده است شخصاً یا توسط وکیل به دادگاه ارائه دهد و در صورت عدم اقدام به این امر در صورتی که دادخواست وی مستند به دیگری نباشد در آن خصوص دادخواست باطل می‌گردد خوانده نیز باید اصل و رونوشت اسنادی را که خواهد به آنها استناد کند در جلسه دادرسی حاضر نماید در غیر این صورت در صورتی که سند عادی باشد و مورد تردید و انکار واقع شود سند از دلایل خارج می شود.

 

منابع

1.توکلی،محمد مهدی، مختصر آیین دادرسی کیفری، طرح نوین اندیشه،چاپ ششم،۱۳۹۵

2.گودرزی،مرتضی، وکیل یارآیین دادرسی مدنی، جلداول و دوم،انتشارات کمک آزمون،چاپ یازدهم،۱۳۹۵           

بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید